Geiriadur Prifysgol Cymru
geiriadurGPC@toot.wales
<p>Y geiriadur hanesyddol safonol. Gair y Dydd: gair o'r Geiriadur bob dydd gyda linc i'r erthygl. <br />The only standard historical dictionary of Welsh. FREE</p>
Posts
-
Post #4204363
Word of the day: CRINSYCH ‘parched’ https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?crinsych An apt word to describe the grass in front of GPC’s offices today. It contains the same word CRIN as in CRINTACH, used of a miser or stingy person. CRIMPYN (crisp or shrivelled) was another word for such a person!
-
Post #3509066
Word of the day: https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?pisodyn ‘a pissing’ A memorable and encouraging proverb from the Red Book of Hergest (1400): the sea will contain more water after a wren has pissed in it. In other words, any progress we make, however small, is a step in the right direction and deserves to be celebrated!
-
Post #3486145
Gair y dydd: lladd gwair https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?lladd_gwair Ail ystyr y gair lladd yw 'torri' a dyna a wneir i'r borfa er mwyn cynaeafu gwair i fwydo anifeiliaid yn ystod y gaeaf. Word of the day: lladd gwair https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?lladd_gwair GPC gives ‘to cut, mow, fell’ as the second meaning ‘lladd’, hence ‘lladd gwair’ means to mow the grass to produce hay as winter feed.
-
Post #2194797
Gair y Dydd pleidleisfa https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?pleidleisfa Gorsaf bleidleisio, gair llai cyffredin na&#39;r term arferol erbyn hyn, o 1875. Word of the Day pleidleisfa https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?pleidleisfa Polling station, a less common word now than the usual term gorsaf bleidleisio, from 1875. CC BY-SA 4.0 Suntooooth https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Polling_station_in_Barry_2024-07-04.jpg
-
Post #1957139
Gair y Dydd mam miloedd https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?mam_miloedd Cymbalaria muralis, planhigyn bach yn wreiddiol o dde Ewrop a chanddo flodau porffor golau a dail fel eiddew ac sy&#39;n tyfu ar waliau, llin y fagwyr, trwyn y llo eiddewddail. Word of the Day mam miloedd https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?mam_miloedd Cymbalaria muralis, ivy-leaved toadflax, a small plant originally from southern Europe with light purple flowers and leaves like ivy and which grows on walls.
-
Post #1604449
Word of the Day: amguedd https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?amguedd meaning treasure, wealth, and (valuable) property. Adding the ending &#39;-fa&#39;, gives the noun &#39;amgueddfa&#39; (museum). Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd - National Museum Cardiff has protected and displayed the nation&#39;s &#39;amguedd&#39; for over a century. Today marks the 99th anniversary since its official opening.
-
Post #1604448
Gair y Dydd: amguedd https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?amguedd sef cyfoeth, trysor ac eiddo (gwerthfawr). Drwy ychwanegu&#39;r terfyniad &#39;-fa&#39;, ceir yr enw &#39;amgueddfa&#39;. Mae Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd wedi bod yn gwarchod ac yn arddangos amguedd y genedl ers dros ganrif. Agorwyd yr amgueddfa yn swyddogol 99 o flynyddoedd yn ôl i heddiw.
-
Post #1604447
Gair y dydd: penbwl https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?penbwl. Fe’i defnyddir hefyd yn ffigurol am lembo neu ffŵl. Word of the day: penbwl ‘tadpole’ https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?penbwl. Also used figuratively for an idiot or fool.
-
Post #1604442
Gair y Dydd gwigwyl https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?gwigwyl Math o de parti a gynhelid yn yr awyr agored yn y Wladfa (y drefedigaeth Gymreig ym Mhatagonia), picnic. Word of the Day gwigwyl https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?gwigwyl A kind of tea party that was held in the open air in y Wladfa (the Welsh settlement in Patagonia), a picnic. CC BY-SA 2.0 Christopher Hilton https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Teddy-bears%27_picnic,_postbox_near_Aldeburgh_Library_-_geograph.org.u...
-
Post #1205057
Word of the day: CHWEG https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?chweg &#39;sweet, delicious&#39;, Chwegach bwyd cilydd, says an old 13th-cent. proverb: a concise way of saying that your friend&#39;s choice of food always looks better than your own! It&#39;s unlikely that anyone uses CHWEG today, or are we mistaken?
-
Post #1116224
Gair y dydd: FFAGL https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?ffagl fflam, coelcerth. Gair sydd yn tarddu o’r Lladin ‘facula’, o bosib yn gytras â ‘fallas’ yn Cataleg, sef enw’r ŵyl a ddathlir ar ddiwrnod Sant Joseff yn Valencia. Word of the Day: FFAGL https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?ffagl flame, fire-brand. Decended from the Latin ‘facula’, possibly a cognate of the Catalan word ‘fallas’, the name of the festival celebrated on St. Joseph’s day in Valencia. Emilio García / La Geperudeta / CC B...
-
Post #1116223
Gair y dydd: allwedd https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?allwedd A fyddwch chi&#39;n dweud allwedd neu agoriad? Gwelir hefyd yn GPC egor ac egoriad, a&#39;r amrywiad allwydd. Rwy’n colli fy allweddi byth a beunydd yn anffodus!!! Word of the day: allwedd https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?allwedd Other words for key are agoriad, the variation allwydd and the lesser known egor and egoriad. Take a look a the various meanings under the entry for allwedd.
-
Post #1116222
Gair y dydd: mamol https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?mamol fel y ddafad hon yn gwarchod ei hoen bach. Word of the day: mamol ‘motherly’ https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?mamol like this sheep guarding her young lamb.
-
Post #1116221
Gair y Dydd holgar https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?holgar Ymofyngar, chwilgar, chwilfrydig, cwestiyngar Word of the Day holgar https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?holgar Inquisitive, curious, inquiring https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Student_at_DHLTU_asking_a_question.jpg
-
Post #1116220
Gair y Dydd: neilleb https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?neilleb Ar Ddiwrnod Theatr y Byd - neilleb yw&#39;r geiriau a leferir gan actor mewn drama ac a glywir gan y gynulleidfa er bod yr actorion eraill yn cymryd arnynt nad ydynt yn eu clywed, neu gall neilleb fod yn sylw wrth fynd heibio (yn enwedig mewn llenyddiaeth). Gall y dechneg greu dwyster neu ddifyrrwch mewn perfformiad.
-
Post #1116219
Word of the Day: neilleb (an aside) https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?neilleb On World Theatre Day - &#39;neilleb&#39; (an aside) are the words spoken by an actor in a play or drama that are heard by the audience, even though the other actors pretend not to hear them. A &#39;neilleb&#39; can also be a digression or an incidental remark or comment (especially in literature). The technique is used to create intensity or amusement in a performance.
-
Post #1116218
Gair y dydd: mynwent https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?mynwent Ddoe ar Sul y Blodau, bu llawer ohonom mae&#39;n siwr yn ymweld â mynwentydd i osod blodau er cof a pharch. Yn ôl Llyfr Plygain 1683, mae heddiw&#39;n &#39;Llun y Blodau&#39; - gweler dan y gair llun2.
-
Post #1116217
Word of the day: mynwent https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?mynwent As yesterday was Palm Sunday (Sul y Blodau), many of us will have visited graveyards to lay flowers as a mark of respect and remembrance. According to Llyfr Plygain 1683, today is known as &#39;Llun y Blodau&#39; - look it up in the dictionary under llun2
-
Post #1116216
Gair y Dydd: llygaid Ebrill https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?llygaid_Ebrill. Mae’n ddechrau Ebrill yfory ond mae blodau llygaid Ebrill wedi ymddangos ers wythnosau. Word of the Day: llygaid Ebrill https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?llygaid_Ebrill. This literally means ‘the eyes of April’ and is one of a number of Welsh terms for the lesser celandine or pilewort.
-
Post #1116215
Gair y dydd: LARWM https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?larwm a fenthyciwyd o’r Saesneg ‘alarm’ yn yr Oesoedd Canol. Daeth y gair Saeseg yn ei dro o’r Ffrangeg ‘à l’arme’ neu’r Eidaleg ‘all’arme’ – gorchymyn i ryfel: ‘at eich arfau!’ Mae codi i orchymyn y cloc LARWM yn teimlo fel ’na weithiau!
-
Post #1116214
Word of the day: LARWM https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?larwm was borrowed from the English ‘alarm’ in the Middle Ages. That in turn came from French ‘à l’arme’ or Italian ‘all’arme’ – both originating as cries to battle: ‘to arms!’ Rising at the command of the CLOC LARWM often feels like that!
-
Post #1116213
Gair y dydd: Cablyd, Cablud https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?Cablud Mae heddiw&#39;n Ddifiau Cablyd, sef y dydd Iau &#39;o flaen y Pasg pan goffeid am y Swper Olaf a’r weithred o olchi traed y disgyblion&#39;. Word of the Day: Cablyd, Cablud https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?Cablud, usually found in the combination Difiau Cablyd - Maundy Thursday - which is today.
-
Post #1116212
Gair y dydd: camfa https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?camfa fel hon ac iddi risiau o gerrig i gynorthwyo rhywun i groesi ffin cae. Word of the day: camfa ‘stile’ https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?camfa like this one with stone steps to assist someone to cross a field boundary.
-
Post #1116211
Gair y dydd: stondin https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?stondin &#39;bwrdd ... a godir (dros dro) er mwyn arddangos nwyddau (i’w gwerthu)&#39;. Mae&#39;r stondinwr hwn wedi creu arddangosfa liwgar o ffrwythau a llysiau i ddenu prynwyr ym marchnad Birmingham! Word of the day: stondin https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?stondin (stall) This stallholder has created a colourful and appealing display to tempt the buyers at Birmingham market!
-
Post #1116210
Gair y Dydd: llysnafedd https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?llysnafedd Gair effeithiol, onomatopeiaidd bron, i gyfleu&#39;r sylwedd gludiog yn y ffroenau, yr hyn a edy malwen ar ei hôl wrth symud, neu&#39;r sylweddau lleidiog a welir mewn pyllau dŵr, ac ar gerrig ger afonydd. Ydych chi&#39;n defnyddio&#39;r gair hwn? Word of the Day: llysnafedd An effective name for phlegm, snivel, snot, mucus, mucilage, the trail left by snail and slime, such as what can be found in pools of...
-
Post #745301
Word of the day: cwpanaid https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?cwpanaid Meeting a friend and putting the world to rights over a cup of tea is one of life&#39;s great pleasures. In the Dictionary you will find &#39;paned and &#39;panad (colloquialisms of cwpanaid) and dishaid for your cuppa!
-
Post #745299
Gair y dydd: cwpanaid https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?cwpanaid &#39;Does byd gwell na chael y cyfle i &#39;roi&#39;r byd yn ei le dros &#39;baned o de&#39; yng nghwmni ffrind! Ond a fyddwch chi&#39;n cael &#39;paned, &#39;panad, neu ddished?
-
Post #745298
Word of the Day: pen rwdan https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?pen_rwden To call someone a &#39;pen rwdan&#39; or a &#39;pen rẁd&#39; (a swede head or a turnip head) would be to call them a stupid person, an idiot or a fool. Similar Welsh insults include &#39;pen meipen&#39; (turnip head) and &#39;pen dafad&#39; (sheep head).
-
Post #745296
Gair y Dydd: pen rwdan https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?pen_rwden - Enw difrïol (a digrif) am berson gwirion, hurt a thwp. Caiff yr enwau &#39;pen rẁd&#39;, &#39;pen meipen&#39; a &#39;phen dafad&#39; hefyd eu defnyddio i&#39;r un diben. A ydych chi erioed wedi galw rhywun yn &#39;ben rwdan&#39;?
-
Post #703368
Gair y dydd: addurndlws https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?addurndlws. Gair arall am emwaith. Mae &#39;na esiamplau drudfawr i&#39;w gweld yn y llun! Word of the day: addurndlws (jewellery). https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?addurndlws Gemwaith is more familiar. There are some expensive items seen in the picture!