Elektrine lite

← Feed

Geiriadur Prifysgol Cymru

geiriadurGPC@toot.wales

<p>Y geiriadur hanesyddol safonol. Gair y Dydd: gair o&#39;r Geiriadur bob dydd gyda linc i&#39;r erthygl. <br />The only standard historical dictionary of Welsh. FREE</p>

Posts

  • Post #4204363

    Word of the day: CRINSYCH ‘parched’ https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?crinsych  
An apt word to describe the grass in front of GPC’s offices today. It contains the same word CRIN as in CRINTACH, used of a miser or stingy person. CRIMPYN (crisp or shrivelled) was another word for such a person!

  • Post #3509066

    Word of the day: https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?pisodyn ‘a pissing’ A memorable and encouraging proverb from the Red Book of Hergest (1400): the sea will contain more water after a wren has pissed in it.   In other words, any progress we make, however small, is a step in the right direction and deserves to be celebrated!

  • Post #3486145

    Gair y dydd: lladd gwair https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?lladd_gwair Ail ystyr y gair lladd yw &#39;torri&#39; a dyna a wneir i&#39;r borfa er mwyn cynaeafu gwair i fwydo anifeiliaid yn ystod y gaeaf. Word of the day: lladd gwair https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?lladd_gwair GPC gives ‘to cut, mow, fell’ as the second meaning ‘lladd’, hence ‘lladd gwair’ means to mow the grass to produce hay as winter feed.

  • Post #2194797

    Gair y Dydd pleidleisfa https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?pleidleisfa Gorsaf bleidleisio, gair llai cyffredin na&amp;#39;r term arferol erbyn hyn, o 1875. Word of the Day pleidleisfa https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?pleidleisfa Polling station, a less common word now than the usual term gorsaf bleidleisio, from 1875. CC BY-SA 4.0 Suntooooth https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Polling_station_in_Barry_2024-07-04.jpg

  • Post #1957139

    Gair y Dydd mam miloedd https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?mam_miloedd Cymbalaria muralis, planhigyn bach yn wreiddiol o dde Ewrop a chanddo flodau porffor golau a dail fel eiddew ac sy&amp;#39;n tyfu ar waliau, llin y fagwyr, trwyn y llo eiddewddail. Word of the Day mam miloedd https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?mam_miloedd Cymbalaria muralis, ivy-leaved toadflax, a small plant originally from southern Europe with light purple flowers and leaves like ivy and which grows on walls.

  • Post #1604449

    Word of the Day: amguedd https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?amguedd meaning treasure, wealth, and (valuable) property. Adding the ending &amp;#39;-fa&amp;#39;, gives the noun &amp;#39;amgueddfa&amp;#39; (museum). Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd - National Museum Cardiff has protected and displayed the nation&amp;#39;s &amp;#39;amguedd&amp;#39; for over a century. Today marks the 99th anniversary since its official opening.

  • Post #1604448

    Gair y Dydd: amguedd https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?amguedd sef cyfoeth, trysor ac eiddo (gwerthfawr). Drwy ychwanegu&amp;#39;r terfyniad &amp;#39;-fa&amp;#39;, ceir yr enw &amp;#39;amgueddfa&amp;#39;. Mae Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd wedi bod yn gwarchod ac yn arddangos amguedd y genedl ers dros ganrif. Agorwyd yr amgueddfa yn swyddogol 99 o flynyddoedd yn ôl i heddiw.

  • Post #1604447

    Gair y dydd: penbwl https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?penbwl. Fe’i defnyddir hefyd yn ffigurol am lembo neu ffŵl. Word of the day: penbwl ‘tadpole’ https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?penbwl. Also used figuratively for an idiot or fool.

  • Post #1604442

    Gair y Dydd gwigwyl https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?gwigwyl Math o de parti a gynhelid yn yr awyr agored yn y Wladfa (y drefedigaeth Gymreig ym Mhatagonia), picnic. Word of the Day gwigwyl https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?gwigwyl A kind of tea party that was held in the open air in y Wladfa (the Welsh settlement in Patagonia), a picnic. CC BY-SA 2.0 Christopher Hilton https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Teddy-bears%27_picnic,_postbox_near_Aldeburgh_Library_-_geograph.org.u...

  • Post #1205057

    Word of the day: CHWEG https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?chweg &amp;#39;sweet, delicious&amp;#39;, Chwegach bwyd cilydd, says an old 13th-cent. proverb: a concise way of saying that your friend&amp;#39;s choice of food always looks better than your own! It&amp;#39;s unlikely that anyone uses CHWEG today, or are we mistaken?

  • Post #1116224

    Gair y dydd: FFAGL https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?ffagl fflam, coelcerth. Gair sydd yn tarddu o’r Lladin ‘facula’, o bosib yn gytras â ‘fallas’ yn Cataleg, sef enw’r ŵyl a ddathlir ar ddiwrnod Sant Joseff yn Valencia. Word of the Day: FFAGL https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?ffagl flame, fire-brand. Decended from the Latin ‘facula’, possibly a cognate of the Catalan word ‘fallas’, the name of the festival celebrated on St. Joseph’s day in Valencia. Emilio García / La Geperudeta / CC B...

  • Post #1116223

    Gair y dydd: allwedd https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?allwedd A fyddwch chi&amp;#39;n dweud allwedd neu agoriad? Gwelir hefyd yn GPC egor ac egoriad, a&amp;#39;r amrywiad allwydd. Rwy’n colli fy allweddi byth a beunydd yn anffodus!!! Word of the day: allwedd https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?allwedd Other words for key are agoriad, the variation allwydd and the lesser known egor and egoriad. Take a look a the various meanings under the entry for allwedd.

  • Post #1116222

    Gair y dydd: mamol https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?mamol fel y ddafad hon yn gwarchod ei hoen bach. Word of the day: mamol ‘motherly’ https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?mamol like this sheep guarding her young lamb.

  • Post #1116221

    Gair y Dydd holgar https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?holgar Ymofyngar, chwilgar, chwilfrydig, cwestiyngar Word of the Day holgar https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?holgar Inquisitive, curious, inquiring https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Student_at_DHLTU_asking_a_question.jpg

  • Post #1116220

    Gair y Dydd: neilleb https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?neilleb Ar Ddiwrnod Theatr y Byd - neilleb yw&amp;#39;r geiriau a leferir gan actor mewn drama ac a glywir gan y gynulleidfa er bod yr actorion eraill yn cymryd arnynt nad ydynt yn eu clywed, neu gall neilleb fod yn sylw wrth fynd heibio (yn enwedig mewn llenyddiaeth). Gall y dechneg greu dwyster neu ddifyrrwch mewn perfformiad.

  • Post #1116219

    Word of the Day: neilleb (an aside) https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?neilleb On World Theatre Day - &amp;#39;neilleb&amp;#39; (an aside) are the words spoken by an actor in a play or drama that are heard by the audience, even though the other actors pretend not to hear them. A &amp;#39;neilleb&amp;#39; can also be a digression or an incidental remark or comment (especially in literature). The technique is used to create intensity or amusement in a performance.

  • Post #1116218

    Gair y dydd: mynwent https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?mynwent Ddoe ar Sul y Blodau, bu llawer ohonom mae&amp;#39;n siwr yn ymweld â mynwentydd i osod blodau er cof a pharch. Yn ôl Llyfr Plygain 1683, mae heddiw&amp;#39;n &amp;#39;Llun y Blodau&amp;#39; - gweler dan y gair llun2.

  • Post #1116217

    Word of the day: mynwent https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?mynwent As yesterday was Palm Sunday (Sul y Blodau), many of us will have visited graveyards to lay flowers as a mark of respect and remembrance. According to Llyfr Plygain 1683, today is known as &amp;#39;Llun y Blodau&amp;#39; - look it up in the dictionary under llun2

  • Post #1116216

    Gair y Dydd: llygaid Ebrill https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?llygaid_Ebrill. Mae’n ddechrau Ebrill yfory ond mae blodau llygaid Ebrill wedi ymddangos ers wythnosau. Word of the Day: llygaid Ebrill https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?llygaid_Ebrill. This literally means ‘the eyes of April’ and is one of a number of Welsh terms for the lesser celandine or pilewort.

  • Post #1116215

    Gair y dydd: LARWM https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?larwm a fenthyciwyd o’r Saesneg ‘alarm’ yn yr Oesoedd Canol. Daeth y gair Saeseg yn ei dro o’r Ffrangeg ‘à l’arme’ neu’r Eidaleg ‘all’arme’ – gorchymyn i ryfel: ‘at eich arfau!’ Mae codi i orchymyn y cloc LARWM yn teimlo fel ’na weithiau!

  • Post #1116214

    Word of the day: LARWM https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?larwm was borrowed from the English ‘alarm’ in the Middle Ages. That in turn came from French ‘à l’arme’ or Italian ‘all’arme’ – both originating as cries to battle: ‘to arms!’ Rising at the command of the CLOC LARWM often feels like that!

  • Post #1116213

    Gair y dydd: Cablyd, Cablud https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?Cablud Mae heddiw&amp;#39;n Ddifiau Cablyd, sef y dydd Iau &amp;#39;o flaen y Pasg pan goffeid am y Swper Olaf a’r weithred o olchi traed y disgyblion&amp;#39;. Word of the Day: Cablyd, Cablud https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?Cablud, usually found in the combination Difiau Cablyd - Maundy Thursday - which is today.

  • Post #1116212

    Gair y dydd: camfa https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?camfa fel hon ac iddi risiau o gerrig i gynorthwyo rhywun i groesi ffin cae. Word of the day: camfa ‘stile’ https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?camfa like this one with stone steps to assist someone to cross a field boundary.

  • Post #1116211

    Gair y dydd: stondin https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?stondin &amp;#39;bwrdd ... a godir (dros dro) er mwyn arddangos nwyddau (i’w gwerthu)&amp;#39;. Mae&amp;#39;r stondinwr hwn wedi creu arddangosfa liwgar o ffrwythau a llysiau i ddenu prynwyr ym marchnad Birmingham! Word of the day: stondin https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?stondin (stall) This stallholder has created a colourful and appealing display to tempt the buyers at Birmingham market!

  • Post #1116210

    Gair y Dydd: llysnafedd https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?llysnafedd Gair effeithiol, onomatopeiaidd bron, i gyfleu&amp;#39;r sylwedd gludiog yn y ffroenau, yr hyn a edy malwen ar ei hôl wrth symud, neu&amp;#39;r sylweddau lleidiog a welir mewn pyllau dŵr, ac ar gerrig ger afonydd. Ydych chi&amp;#39;n defnyddio&amp;#39;r gair hwn? Word of the Day: llysnafedd An effective name for phlegm, snivel, snot, mucus, mucilage, the trail left by snail and slime, such as what can be found in pools of...

  • Post #745301

    Word of the day: cwpanaid https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?cwpanaid Meeting a friend and putting the world to rights over a cup of tea is one of life&amp;#39;s great pleasures. In the Dictionary you will find &amp;#39;paned and &amp;#39;panad (colloquialisms of cwpanaid) and dishaid for your cuppa!

  • Post #745299

    Gair y dydd: cwpanaid https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?cwpanaid &amp;#39;Does byd gwell na chael y cyfle i &amp;#39;roi&amp;#39;r byd yn ei le dros &amp;#39;baned o de&amp;#39; yng nghwmni ffrind! Ond a fyddwch chi&amp;#39;n cael &amp;#39;paned, &amp;#39;panad, neu ddished?

  • Post #745298

    Word of the Day: pen rwdan https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?pen_rwden To call someone a &amp;#39;pen rwdan&amp;#39; or a &amp;#39;pen rẁd&amp;#39; (a swede head or a turnip head) would be to call them a stupid person, an idiot or a fool. Similar Welsh insults include &amp;#39;pen meipen&amp;#39; (turnip head) and &amp;#39;pen dafad&amp;#39; (sheep head).

  • Post #745296

    Gair y Dydd: pen rwdan https://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?pen_rwden - Enw difrïol (a digrif) am berson gwirion, hurt a thwp. Caiff yr enwau &amp;#39;pen rẁd&amp;#39;, &amp;#39;pen meipen&amp;#39; a &amp;#39;phen dafad&amp;#39; hefyd eu defnyddio i&amp;#39;r un diben. A ydych chi erioed wedi galw rhywun yn &amp;#39;ben rwdan&amp;#39;?

  • Post #703368

    Gair y dydd: addurndlws https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?addurndlws. Gair arall am emwaith. Mae &amp;#39;na esiamplau drudfawr i&amp;#39;w gweld yn y llun! Word of the day: addurndlws (jewellery). https://www.geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?addurndlws Gemwaith is more familiar. There are some expensive items seen in the picture!