← Feed

Posts

• Post #2571290

  Gaurko egunez, 1890ean, Bizkaiko lehendabiziko greba orokor modernoa hasi zen. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/1890eko_Bizkaiko_greba_orokorra

• Post #2571287

  Rastrellamento poliziek edo militarrek egindako sarekada mota bat da, non pertsonak ausaz edo susmo etniko eta sozialengatik atxilotzen diren. Helburua talde jakin bateko pertsonak identifikatzea eta harrapatzea izaten da, ustekabeko efektua baliatuz ihesak saihesteko. Pertsona kopuru handiak modu orokorrean atxilotzen direnean, “atxiloketa masiboa” ere deitzen zaio. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Rastrellamento

• Post #2571286

  Frame dragging-a erlatibitate orokorreko efektua da: objektu birakariek inguruko espazio-denbora “arrastatzen” dute beren biraketaren noranzkoan. Albert Einsteinen teoriatik ondorioztatu zuten 1918an Josef Lense eta Hans Thirring zientzialariek. Efektua oso ahula da normalean, eta neurtzeko objektu oso masiboak edo tresneria oso zehatza behar dira. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Frame-dragging

• Post #2571285

  Gaurko egunez, 1940an, Emma Goldman anarkista hil zen. Oso ezaguna bihurtu zen hainbat idazki eta manifestu feminista, libertario eta erradikal egin zituelako. Emakumeen emantzipazioaren aldeko borrokan aritu ziren aitzindarietako bat izan zen. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Emma_Goldman

• Post #2571284

  Cistus clusii Cistaceae familiako zuhaixka hostoiraunkorra da, metro bateko altuera har dezakeena. Erretxina-usaina du, eta hostoengatik erromeroarekin nahas daiteke; lore txuri txikiak eta adar iletsuak ditu. Udaberrian loratzen da, eta udan kapsula formako fruituak ematen ditu. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Cistus_clusii

• Post #2571281

  Mesopotamiar artea Tigris eta Eufrates ibaien inguruan garatutako antzinako kulturen adierazpen artistikoak dira. Neolitotik K.a. 539ra arte garatu zen, Babilonia persiarren esku erori zen arte. Sumertar, akadiar, babiloniar, kasita, hurrita eta asiriar zibilizazioen artea barne hartzen du. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Mesopotamiako_artea

• Post #2571280

  Gaurko egunez, 1897an, LGTB eskubideen aldeko lehen erakundea sortu zuten Alemanian. Batzorde Zientifiko Humanitarioa zuen izena. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Batzorde_Zientifiko_Humanitarioa

• Post #2571279

  Lehiaketa berria martxan Wikipedian! “Kirolez kirol” lehiaketan, kirolaren inguruko artikuluak sortzea eta hobetzea izango da helburua: kirolariak, txapelketak, kirolen historia, arauak... Sariak: 1. saria: 100€ko kultura bonoa (Elkar edo Katakrak) 2. ⁠saria: 50€ko kultura bonoa (Elkar edo Katakrak) 3. ⁠saria: 50€ko kultura bonoa (Elkar edo Katakrak) Animatu! https://eu.wikipedia.org/wiki/Atari:Hezkuntza/Lehiaketak/Kirolez_kirol

• Post #2571276

  Kanbriarraurrea Lurraren historiako lehen garai handia da, Hadear, Arkear eta Proterozoiko eonak barne hartzen dituena. Duela 4.600 milioi urte hasi eta Kanbriar garaia hasi arte luzatu zen, duela 570 milioi urte arte, Lurraren historiaren %87 hartuz. Garai honetan sortu zen bizitza, baina aztarna gutxi geratzen dira; arrokak gehienetan igneoak edo metamorfikoak dira. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Kanbriarraurre

• Post #2571275

  Wikikasi proiektuaren baitan mitologia klasikoa lantzeko ikas-egoera berria prestatu dugu @Talaioskoop|rekin batera. DBH 3.ko ikasleei zuzendutako proposamen honetan, mito klasikoak ikertu, Wikipedian ekarpenak egin eta ilustrazioak sortuko dituzte ikasleek. Txantiloiak, gidak, ebaluazio-tresnak eta Ikusgelako bideoak ere eskuragarri. Blogean dituzue xehetasun guztiak: ​https://wikimedia.eus/2026/05/mitologia-klasikoa-ikas-egoera-berria-argitaratu-dugu-wikikasin/ Ikas-egoera: :wikipedia: htt...

• Post #2263339

  Hyacinthoides hispanica Asparagaceae familiako landare erraboilduna da, itzal erdian hazten dena eta 30 cm inguruko altuera duena. Hosto lantzeolatu zabalak eta zurtoin tente hostogabea ditu; lore bioleta kanpai-formakoak multzotan agertzen dira. Fruituak kapsula esferikoak dira hazi beltzekin; intsektuek polinizatzen dute eta inurriek hedatzen dute. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Hyacinthoides_hispanica

• Post #2263338

  Gaurko egunez, 1818an, Karl Marx alemaniar filosofo eta politika zein ekonomiaren pentsalaria jaio zen. Bereziki ezaguna da komunismoaren aitzindaria izateagatik. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Karl_Marx

• Post #2263335

  RE: https://mastodon.eus/@berria/116521157527332635 Badugu asteartero bezala @berria|rekin ateratako podcastaren atal berria! Igandean ospatu zen Burgiko Almadiaren Eguna, eta horrekin lotuta, aste honetan @barberenea|ren testua dugu, almadiaren inguruan. Nafarroako ibaietan zura garraiatzeko erabili ziren enborrez egindako ontziak dira. https://www.berria.eus/podcastak/100-objektu/almadia_8428844_110_S.html Atal hau eta aurrekoak eskuragarri dituzue Wikipedian: :wikipedia: https://eu.wikipe...

• Post #2263328

  Bianchiren identitateak Luigi Bianchiren izena daramaten emaitza oinarrizkoak dira geometria diferentzialean. Riemann kurbadura tentsorearen propietate sakonak deskribatzen dituzte, eta bereziki garrantzitsuak dira erlatibitate orokorrean. Bi mota daude: identitate aljebraikoa eta deribatu kobarianteekin lotutakoa; azkenetik ondorioztatzen dira aplikazio fisikoak dituzten forma laburbilduak. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Bianchiren_identitateak

• Post #2263325

  Enciclopedia Treccani Italiako entziklopedia orokor garrantzitsuenetako bat da, Enciclopedia Italiana izenez ere ezaguna. 1929an hasi zen argitaratzen, eta Istituto dell'Enciclopedia Italianak prestatu zuen, Giovanni Treccani eta Giovanni Gentilek sortu zuten. Italiako kultura-ikerketarako proiektu handienetako bat da, eta eragin handia izan du jakintzaren zabalkundean. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Enciclopedia_Treccani

• Post #2263322

  Gaurko egunez, 1979an, Jarrai gazte erakunde abertzale sozialistaren sorrera izan zen Beasainen. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Jarrai

• Post #2263320

  Mirepoix barazki nahasketa bat da, dado txikitan mozten da (1,5 cm inguru), eta sukaldaritzan zaporea emateko erabiltzen da. Normalean tipula, azenarioa eta apioa ditu, baina beste barazki batzuk ere gehi daitezke. Saltsak, zopak eta saldak prestatzeko erabiltzen da, eta normalean ez da zuzenean kontsumitzen. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Mirepoix

• Post #2263318

  Almidoia landareetan dagoen polisakaridoa da, α-glukosa molekulez osatua. Landareen energia-biltegi nagusia da, zelulan erreserba gisa metatzen dena. Ugaria da elikagaietan, hala nola garian, arrozan, artoan eta patatan. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Almidoi

• Post #2263317

  Gaurko egunez, 1980an, Maria Jose Bravo ikasle donostiarra, eskuin-muturreko talde batek bahitu, bortxatu eta hil egin zuen. Poliziak bere hilketa ez zuen inoiz ikertu eta zeuden aztarnak desagertu ziren. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Maria_Jose_Bravo

• Post #2263316

  Kobariantza-printzipioa erlatibitate orokorraren oinarria da, lege fisikoak erreferentzia-sistema guztietan berdin baliozkoak direla dioena. Ekuazioek forma bera mantendu behar dute koordenatu-aldaketetan, horregatik tentsoreen bidez adierazten dira. Deribatu kobarianteak eta Riemannen geometria erabiliz, espazio-denboraren kurbadura modu orokorrean deskribatzen da. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Kobariantza-printzipioa

• Post #2263314

  Konso (latinez Consus) antzinako erromatar erlijioan jainko zaharra zen, nekazaritza-errituekin eta ale-biltegiekin lotua. Bere gurtzaren erdigunea Zirku Nagusiko lurrazpiko aldarea zen. Geroago, idazle batzuek aholkuen jainkotzat ere interpretatu zuten. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Konso

• Post #2263313

  Gaurko egunez, 1914an, Paramount Pictures zine konpainia sortu zen. Zinemako estatubatuar ekoiztetxe eta banatzaile enpresa bat da, eta bere egoitza Kaliforniako Hollywood udalerrian dago. Ibilbide luzeena eta antzinakoena duen estudioa bilakatu da, eta gaur egun Viacom enpresaren jabetzan dago. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Paramount_Pictures

• Post #2263312

  Tell es-Sultan (Tell Jeriko edo Antzinako Jeriko) Zisjordaniako aztarnategi arkeologiko garrantzitsua da, Jeriko hiri zaharraren kokalekua. UNESCO-k Gizateriaren Ondare izendatua, gaur egungo Jerikotik iparraldera dago. K.a. X. milurtekoaz geroztik gizakiak bizi izan dira bertan, eta askotan “munduko hiririk zaharrena” dela esan izan da. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Tell_es_Sultan

• Post #2263311

  Lubna Hamid Tawfiq Tahtamouni (Irbid, 1976) jordaniar biologoa da, minbiziaren ikerketan egindako lanagatik ezaguna. Hashemite Unibertsitateko Biologia eta Bioteknologia Saileko zuzendaria da. Sari ugari jaso ditu, eta emakume gazteen zientzia-karrera sustatzen du; 2016an BBCren 100 emakumeen zerrendan agertu zen. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Lubna_Tahtamouni

• Post #2166890

  Tabakalerak Medialab katalogoa Wikidatarekin lotu du, eta dagoeneko 25.000 autoritate-erregistro baino gehiago konektatuta daude. Ezagutza irekiaren aldeko urrats garrantzitsua. @tabakalera @tbkmedialab Xehetasun guztiak blogean dituzue: https://wikimedia.eus/2026/05/tabakalerak-medialab-katalogoa-wikidatarekin-lotu-du-ezagutza-irekiaren-aldeko-urratsa/

• Post #2158903

  Syrah (edo Shiraz) azal iluneko mahats barietatea da, mundu osoan landatua eta ardo beltza egiteko erabilia. 1999an frogatu zen Frantziako hego-ekialdeko Dureza eta Mondeuse Blanche barietateen arteko gurutzaketa dela. Ez da Petite Sirah-ekin nahastu behar, azken hori Syrah eta Peloursinen artekoa baita. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Syrah

• Post #2122772

  Carlos Garaikoetxea Urriza (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1938ko ekainaren 2a – 2026ko maiatzaren 4a) euskal abokatu eta politikaria izan zen, Euskal Autonomia Erkidegoko lehendakaria. https://eu.wikipedia.org/wiki/Carlos_Garaikoetxea

• Post #1874750

  Gaur, Langileen Nazioarteko Eguna da. 1889an aldarrikatu zuen II. Internazionalak, Chicagoko martiriak omentzeko eta eskubide laboralak aldarrikatzeko. Jatorria 1886ko maiatzaren 1eko Chicagon izandako greban dago, zortzi orduko lanaldia eskatzeko egin zen. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Langileen_Nazioarteko_Eguna

• Post #1514999

  Gaurko egunez, 1955ean, Albert Einstein alemaniar-suitzar-estatubatuar fisikaria eta matematikaria hil zen. Inoizko zientzialari handienetariko bat izan zen. Fisikaren alorrean bezain sakona izan ez bada ere, filosofian ere eragin handia izan du. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Albert_Einstein

• Post #1514998

  Takikardia Ortostatiko Posturalaren Sindromea (POTS) nerbio-sistema autonomoko nahasmendua da, zutik jartzean bihotz-taupadak azkartzen dituena. Zorabioak, nekea eta kontzentrazio-arazoak eragin ditzake, odol-presioa nabarmen jaitsi gabe. Gazte eta emakumeengan ohikoagoa da, eta batzuetan infekzioen ondoren agertzen da. Gehiago jakin nahi? :wikipedia: https://eu.wikipedia.org/wiki/Takikardia_ortostatiko_posturalaren_sindromea